Nhắc đến tơ lụa ở trên thế giới có nhiều quốc gia sản xuất và phân phối sản phẩm từ tơ lụa điển hình như Ấn Độ, Trung Quốc, Thái Lan, Việt Nam,… tuy nhiên duy nhất ở Việt Nam có làng dệt đũi thủ công còn tồn tại và phát triển đặc sắc nhất trên thế giới. Đó là một làng nghề hơn 400 năm tuổi, làng nghề dệt Đũi Nam Cao vừa được phong tặng “Di sản văn hóa phi vật thể Quốc Gia“
Cùng được tạo ra từ con tằm, cái kén, tuy nhiên sản phẩm dệt đũi thủ công tại sao lại chỉ có ở làng nghề dệt Đũi Nam Cao mà không có nơi nào làm đũi tơ tằm thủ công với sự lâu đời và quy mô lớn đến vậy?
Làng nghề Đũi Nam Cao – thuộc xã Nam Cao – Kiến Xương – Thái Bình với diện tích 332 héc ta. Toàn xã có 10 thôn: Thôn Nam Đường Tây, thôn Nam Đường Đông, Thôn Cao Bạt Đoài, Thôn Cao Bạt Trung, Thôn Cao Bạt Đình, Thôn Cao Bạt Lụ, Thôn Cao Bạt Đông, Thôn Cao Bạt Nam, Thôn Cao Bạt E, Thôn Cao Bạt Thượng. Thời kỳ Lý Trần, đồng đất Nam Cao ngày xưa thuộc xã Đình Phùng.
Một số dòng họ về đây từ Ninh Bình, Thanh Hóa, Hà Đông, Bất Bạt Hà Tây làm nghề đánh cá, rồi khẩn hoang lập làng. Theo gia phả của họ Nguyễn Thiên thì cuối thế kỷ 16 vào năm 1584 năm Giáp Thân, họ Nguyễn Thiên có 2 người tên là bà Từ Tiên đời thứ hai và bà Từ An đời thứ ba đã về quê cũ học nghề. Theo tư liệu, ông Nguyễn Thiên Phiến sưu tâm và cung cấp thì cùng thời gian đó họ Nguyễn Xuân có một bà tên là Nguyễn Nhất Nương đời thứ tư đã cùng hai bà Từ Tiên, Từ An về quê cũ là làng Vân xa, Bất Bạt học nghề trồng dâu, nuôi tằm, kéo đũi, dệt cửi để về dạy cho con cháu vừa làm nghề nông vừa làm nghề thủ công để sinh sống. Hàng sản xuất ra chủ yếu cung cấp cho nhu cầu nhân dân địa phương và vùng lân cận.
Đầu thế kỉ 20, năm 1935, xã hội An Nam nhiều cách tân, giao thương, phát triển, nghề trong làng mở rộng. Làng Nam Cao có thêm nghề dệt tuýt xo. Thời kỳ này, ở địa phương có tới 387 người kéo đũi làm sợi và 400 khung cửi dệt rộng và hẹp, có gia đình lên tới 6,7 khung. Tiếng lành đồn xa, nghề thủ công Nam Cao đã có nhiều nơi biết đến. Tuy nhiên do tác động tiêu cực của chiến tranh, nên nghề tuýp xo chỉ tồn tại được khoảng 10 năm. Đến năm 1944 thì bị ngưng trệ, nghề dệt đũi, đũi hẹp và kéo sợi thì vẫn tồn tại.
Sau hơn 400 năm hình thành và phát triển cho tới những năm 2010, do nền kinh tế suy thoái, làng nghề rơi vào nốt trầm buồn tưởng chừng như không thể cứu vãn được. Cả làng chỉ còn 3 khung cửi hoạt động, các nghệ nhân gần như đã buông bỏ với nghề.
Đến năm 2012, Hanhsilk tới Nam Cao với tinh thần khởi nghiệp và tình yêu với lụa đũi. Từ 3 hộ dân cuối cùng, đến năm 2016, làng nghề lụa đũi Nam Cao được khôi phục lên hơn 200 hộ. Nhờ sự phát triển đó giúp phát triển cả những làng nghề lân cận như trồng dâu, nuôi tằm, nhuộm vải,…
Để tạo ra sản phẩm Đũi tơ tằm thủ công Nam Cao cần rất nhiều thời gian cần mẫn, tận tụy với nhiều công đoạn thủ công vì thế sản lượng ra một sản phẩm đũi rất nhỏ. Trung bình một ngày, một người nghệ nhân chỉ kéo được 70gr -100gr sợi đũi khô để guồng sợi. Công đoạn thủ công này đòi hỏi 100% ngâm tay trong nước dù mùa đông hay mùa hè. Toàn bộ các công đoạn sau như guồng sợi, đánh ống, dệt cũng được làm thủ công nên rất vất vả, phải có tình yêu nghề, tình yêu sản phẩm rất nhiều mới có thể làm được 60, 70 năm.
Chính vì sợi đũi tơ tằm thủ công Nam Cao được làm ra từ 100% tơ tằm và hoàn toàn thủ công nên rất đỗi bình dị không thể lẫn với bất cứ một sản phẩm nào khác. Cũng vì điều này mà Đũi Nam Cao rất được yêu thích ở thị trường Quốc tế và trở thành mặt hàng xuất khẩu tới rất nhiều quốc gia Châu Âu, Bắc Mỹ, Châu Úc… Nơi rất yêu thích các sản phẩm thủ công truyền thống.
Sợi tơ đũi Nam Cao là một sản phẩm đặc biệt vì không chỉ là một sản phẩm tự nhiên, tốt cho sức khỏe cuộc sống con người lành mạnh hơn, bảo vệ môi trường mà còn là sợi được kết tinh tư đam mê, tình yêu của những người nghệ nhân, yêu nghề và làm nghề lâu năm.
Để tham quan, tìm hiểu về làng nghề dệt đũi tơ tằm thủ công truyền thống Đũi Nam Cao còn tồn tại duy nhất trên thế giới. Quý khách có thể liên hệ Hotline: 0815.929.000 để được chúng tôi sắp xếp và hỗ trợ.
